| İtalya-güzel İtalya |
 |
İtalya Cumhuriyeti ya da kısaca İtalya (İtalyanca: Repubblica Italiana), Avrupa'nın güneyinde, Po Nehri ovasının, çizme biçimli bir yarımada olan İtalya Yarımadası'nın ve Akdeniz'de Sicilya ve Sardinya adalarının üzerine kurulmuş bir ülkedir.
Kuzeyinde Alpler ile coğrafi olarak sınırlanmıştır ve burada Fransa, İsviçre, Avusturya ve Slovenya ile komşudur. Ülke ayrıca Hırvatistan, Slovenya ve Fransa ile deniz sınırlarına sahiptir. San Marino ve Vatikan şehir-devletleri bütünüyle İtalya topraklarıyla çevrilidir. İtalya devleti vatandaşı olanlara ya da soyu İtalya ile bağlantılı olan kişilere İtalyan denir.
Eski Yunanlılar bulunduğu yöne dayanarak, Esperia (Batı Ülkesi) olarak adlandırmışlardır. Esperia' zamanla Italia olarak değişmiştir. Italia (Latince vitilus (dana) kelimesinden türemiş olabilir) kelimesi önceleri sadece Calabria bölgesinde kullanılıp "danaların bulunduğu ülke" veya büyük ihtimalle "danalara tapılan ülke" anlamına gelmekteydi. Daha sonraları Romalıların ülke sınırlarını genişletmesiyle bu isim bütün yarımada için kullanılmıştır.
1861 yılından beri bir birleşik devlet olan İtalya, bir zamanlar konuştukları ortak yabancı dil olan İtalyancayı kullanan insanlar sayesinde yarımadada ortaya çıkan coğrafik bir terimdi.
İtalya 20 bölgeden (regioni, tekili regione) oluşan bir cumhuriyettir. Her bölgenin kendi yöresel hükümeti bulunur, bunlardan beşi özel bir statüye ve belirli bir özerkliğe sahiptir. Bu bölgeler de ilçelere ayrılır.
Haritadaki numaraların belirttiği bölgeler ve başkentleri: (Yıldızla işaretli olanlar özel statülü bölgelerdir.)
Abruzzo (L'Aquila)
Basilicata (Potenza)
Kalabriya (Catanzaro)
Campania (Napoli)
Emilia-Romagna (Bolonya Bologna)
Friuli-Venezia Giulia* (Trieste)
Latium, Lazio (Roma)
Ligurya (Cenova, Genova)
Lombardiya, Lombardia (Milan, Milano)
Marches, Marche (Ancona)
Molise (Campobasso)
Piedmont, Piemonte (Torino)
Apulia, Puglia (Bari)
Sardunya*, Sardegna (Cagliari)
Aosta Vadisi*, Valle d'Aosta / Vallée d'Aoste (Aoste)
Toskana, Toscana (Floransa, Firenze)
Trentino-Güney Tyrol*, Trentino-Alto Adige / Trentino-Südtirol (Trento, Bolzano-Bozen)
Umbria (Perugia)
Sicilya*, Sicilia (Palermo)
Veneto (Venedik, Venezia)
Şehirler [değiştir]Ana madde: İtalya'daki şehirler listesi
Roma 2.710.300
Milan (Milano) 2.001.500
Napoli 1.480.000
Torino 1.390.800
Cenova (Genova) 885.550
Floransa (Firenze) 610.900
Venedik (Venezia) 393.400
Bolonya (Bologna) 491.700
Palermo 895.450
Cagliari 292.000
İtalya'da toplam 109 adet şehir ve kasaba bulunmaktadır.
Kuzeydeki dağ dorukları ve gölleri, geniş ve bereketli Po deltası, yuvarlak tepeleri ile Toskana ve Umbria bölgeleri, dik yamaçlı dağları ile Abruzzo bölgesi, Napoli Körfezi, portakal üretimi ile Sicilya, ormanlık dağları ile Sardenia ve İtalya'nın her yerindeki güneşli, kumlu, çakıl taşlı ve kayalıklı uzun sahilleri, 10 derece enlemini içine alan İtalya'nın coğrafyasını oluşturur.
İtalya toprakları, iklim ve yeryüzü şekilleri bakımından belirgin biçimde iki bölgeye ayrılır. Birinci bölge; Fransa, İsviçre, Avusturya ve Slovenya sınırlarını içine alan ve karasal iklime sahip olan Alp dağlarının bulunduğu bölgedir. İkincisi ise üç tarafı İyon, Adriyatik, Akdeniz, Ligure ve Tiran denizleri ile çevrili, Afrika'ya 150 km uzaklıkta ve Akdeniz iklimine sahip büyük yarımadadır.
Kara sınırları yaklaşık 1.800 km, kıyı uzunluğu ise yaklaşık 7.500 km'dir. 22 önemli ada vardır. Bunların en büyükleri olan Sicilya 25.426 km², Sardenya 23.812 km²'dir.
En güneyde 35"29' enlemindeki Pelagie'de bulunan Pesce Spada (Kılıç Balığı) noktasından, en kuzeyde 47"5' enlemindeki Aurine Alplerinde bulunan La Testa Gemella (İkiz Baş) noktasına kadar olan uzaklık yaklaşık 1.300 km'dir. Ülkenin genişlik ortalaması yaklaşık 140 ile 240 km arasında değişir, ancak genişlik kuzeyde 600 km'ye kadar ulaşır. Batı Boylamı 6"37' (il Monte Chardonnet) ve Doğu Boylamı 18"31' (il capo d'Otranto)'dir.
Yüzölçümünün %40'ını dağların oluşturmasına ve ovalarının çoğunlukla aşırı ıslak veya kuru olmasına rağmen İtalya, Batı Avrupa'nın en önemli tarım ürünü üreticilerinden birisidir. Yüzyıllar boyu süren yoğun denemeler ve yıllar süren ıslah, kurutma ve sulama çalışmaları bunu mümkün kılmıştır. Geniş ürün yelpazesi içinde tahıl, pirinç, hayvan yemi ve kuzeyden gelen meyveler bulunmaktadır.
Üzüm bağları hemen hemen her yerde bulunur. Zeytin ağaçları orta ve güney İtalya'nın tepelik bölgelerinde, turunçgiller özellikle güneşli güneyde bol miktarda bulunur. Ülkenin hemen her yerinde yılın her sezonu için çeşitli salatalık ve sebze üretilmektedir.
II. Dünya Savaşından sonra İtalya ekonomik bakımdan gelişerek endüstrileşmiş ülkeler arasında kendisini ispat etmiştir. Endüstri, kuzeyde Milano, Genova ve Torino çevresinde yoğunlaşmış olmasına rağmen Toskana, Emilia Romagna ve Orta ve Güney İtalya'da da önemli merkezler bulunur. Hidroelektrik kullanımında Avrupa'nın birincisi olan İtalya'nın önemli endüstrileri; çelik, makine mühendisliği, kimyasallar, lastik, tekstil, cam ve petrol endüstrisidir. İtalya, Toskana bölgesindeki çok güzel, saf Carrara mermeri ile dünyaca meşhurdur. (Ziyaret: 352)
Bulunan: 7 resimler 1 sayfalarda. Görünen: ilk sayfadan 1 son sayfaya 7.
|
 |
